Merkezi teşkil etmek

"Gerçekliğin Özel Parçaları" kitabından

Bir cumartesi günü yeşil top meyveli maklora ağaçlarının altından Cebeci Asri Mezarlığı’na giriyorum. Az ileride cumhuriyetin erken döneminin üç maarif vekili yan yana yatıyor. 35 yaşında ölen Mustafa Necati, 41 yaşında ölen Reşit Galip, 39 yaşında ölen Vasıf Çınar... Mustafa Necati ve Vasıf Çınar Darülfunun Hukuk mezunu. Reşit Galip ise bir tıbbiyeliydi. Burayı gezmek zamanda yolculuğa çıkmak gibi... 1935’te Maarif Vekaleti’nin adı Kültür Bakanlığı olarak değiştirilip 1940’lara kadar bu isimle devam etmiş. Kültürle eğitim beraber ele alınmış. O dönemde Ar Genel Direktörlüğü, Anadolu Medeniyetleri Müzesi kurulup bu çatı altında faaliyet gösteriyor. Ama bugün Kültür Bakanlığı’nın kendi internet sitesinde kuruluş tarihi 1971, ilk kültür bakanı Talat Sait Halman olarak veriliyor. Vasıf Çınar aslen Bedirhanilerden ama Kandiye’de doğmuş. Prag’ta, Roma’da, Budapeşte’de büyükelçilik yaptı. Moskova Büyükelçisi olarak 1935’te vefat ettiğinde naaşı önce trenle Sıvastopol’a oradan da Çevoda Ukrayna adlı kruvazörle İstanbul’a gönderilmişti. 1869’da da Fransızların vefat eden hariciye nazırı Fuad Paşa’nın naaşını İstanbul’a savaş gemisiyle göndermesi gibi bu olay da Türkiye’ye yönelik bir dostluk ve ittifak mesajıydı. Ama neticede Türkiye ABD ile yakınlaştı. Amerikalılar da belki buna nazire olarak Münir Ertegün’ün naaşını 1946’da bize meşhur Missouri zırhlısıyla gönderdi. 

Sultantepe

6 Kasım 2023... Hava serin, beyaz köpüklü dalgalar rıhtımı döverken III. Ahmed Çeşmesi civarında turlayan bir martı grubu vapurun düdüğüne nazire yapıyor. Karşı kıyıdaki Beşiktaş’a gidecek vapura yetişmeye çalışan insanların telaşıyla banklarda oturup boğazı seyredenlerin sakinliği bir tezat teşkil ediyor. Tam burada, denizin kokusuna taze simit kokusunun karıştığı Üsküdar İskelesi'nde bir ihtiyar bana yara bandı paketi uzatıyor. Yaralarıma iyi gelecek mi bilmiyorum ama bir paketi satın alıp cebime koyuyorum. Dans ederken mavi ve kırmızı ışık çıkaran uzaylı robotların satıldığı tezgâhın önünden geçip Yeni Vâlide Camisi'nin yanından yukarıya doğru yürümeye başlıyorum. Baharatçılar, kuruyemişçiler, hac malzemeleri satanlar, sahaflar… Kahve ve baharat kokularıyla, kumru sesleriyle oldum olası burayı çok severim. Üsküdar demek biraz da martı, kedi, kumru ve güvercin demek değil midir?

Düşünsel sığlığın arka planında duygusal sığlık var

"Gerçekliğin Özel Parçaları" kitabından

Kuzey Makedonya’da Manastır yakınlarındaki Dobruševo köyünün mezarlığında bir mezar taşı var. Üzerinde Petko Liskovski’nin 1910 - 1912 arası Osmanlı ordusunda, 1914 - 1915 arası Sırp ordusunda, 1916 -1918 arasında ise Bulgar ordusunda askerlik yaptığı yazıyor. Savaşlardan sonra köyüne dönmüş Liskovski... Buraya 50 kilometre uzaklıktaki Staravina köyündeyse Petre ve Mitre adlarında iki kardeş yaşamış. Bu iki kardeş I. Dünya Savaşı sırasında Sırplar tarafından askere alınıp Avusturya cephesine gönderilmişler. Mitre Arnavutluk seferine katıldıktan sonra Makedon Cephesi’ne kendi köyüne çok yakın bir bölgeye sevk edilmiş. Petre ise Avusturyalılar tarafından esir edilmiş ve Bulgar ordusunda savaşmak üzere Makedonya’ya geri gönderilmiş. Belki de bölgeyi iyi bildiği için... Nihayetinde iki kardeş birbirlerinden birkaç yüz metre ötede düşman ordularda görev yapmışlar. Sonra Mitre’nin alayı nasıl olduysa aralarında Petre’nin de bulunduğu düşman birliğini sağ ele geçirmiş. Onlar da köylerine dönmüşler.