19 Mayıs 2026 Salı

Yazı ve kitaplarda kullanılan bazı kavramlara dair sözlük

Anlamın kararsızlığı: Anlamın değişkenliği, istikrarsız olması. 

Aristipposçu Orta Doğu Projesi: Artistipposçuluğun Orta Doğu'ya kültür politikaları aracılığıyla benimsetilmesi projesi.

Artıkın: Artık, bundan böyle.

Baykallamak: Fiziksel bir olgu veya olay karşısında çok şaşırmak (Baykal gölünü ilk kez gören bir step insanına atfen).

Bilgipara: Bilginin insani değerlerle eşleştirilmesi, bir tür bilginin para ikamesi olmasına dair tasavvur.

Bozucu temsil: Anlamı bozan temsil, örneğin masumiyetin anlamını örten Masumiyet Müzesi.

Bulanık kimlik: Kimliklerde bulanık unsurlar. Erzurum Meliki Mugîseddin Tuğrulşah'ın oğlu Gıyaseddin Türkan Şah'ın Gürcistan Kraliçesi Rusudan'la evlenmek için Hıristiyan olup David ismini alması. Kraliçe Rusudan ile evliliğinden doğan prenses Tamara'nın büyüdüğünde Anadolu Selçuklu Sultanı II. Gıyâseddin Keyhüsrev ile evlenip Müslüman olması. 

Cimrmancılık: Cimrman'ın tezlerini savunan düşünce akımı

Duygusal sığlık: Düşünsel sığlığın arka planında yer alan esas sığlık.

Felsefetarih:  Felsefenin tarih temelli olması, tarih çerçevesinde ortaya konmasını esas alma.

Felsefeüstü: Izdırap dolu veya yavan bir gerçekliğe karşı yapılan kurgu.

Fulya: Öncü işaret (Fulya çiçeğinin ilk olarak Pulya Seferi sırasında İstanbul'a gönderilmesine atfen).

Gargoyle ve Casper: Gerçekliğin tehlikesiz karikatürleri. İroni içeren canavar formları.

İhtirazi örüntü: Genel olana zıt düşen, zıtlık barındıran örüntü.

Kültür muhalefeti: Kültürel iktidara meydan okuyan yapı.

Küçükmeydan: Tamalgıdan uzaklaşma eğiliminde olduğumuz, dört tarafı binalarla kapalı, korunaklı, ideolojinin korunduğu meydan.

Kültür muhalefeti: Kültürel iktidara meydan okuyan yapı.

Masumiyetin üçüncü anlamı: Masumiyetin suçlular tarafından suistimal edilmeye açık olması.

Mehter gibi ilerlemek:  Duyurarak, ben geliyorum diyerek ilerlemek (Mehterde geri adım olmamasına ve sağa ve sola selam durulmasına atıfla)

Ononluk: Harikulade, çok güzel.

Renotoroslaşma: Değer kaybetme (Renault Toros'un 1980'lerde değerli ve prestijli bir otomobil iken 2020'lerde kağıt toplayıcıları tarafından kullanılan değersiz bir vasıta haline gelmesine atfen).

Saygıdışılık: Yozlaşmanın temel nedeni, temel toplumsal buhranın.

Sonoyun: Satrançta sonucu belirleyen ve önceden planlanması gereken son bölüm.

Semiyotik giriftlik : Farklı örüntülerin anlamı girift hale getirmesi. Maluenda'daki kilisede Kelime-i Tevhid yazısının beş yüz yıldır muhafaza edilmesi, Sadok Selim Soldan'ın vaftiz edilmesine rağmen kilisedeki aile armasında Hıristiyan sembolleri yerine Türk veya İslam sembolleri olması. (bknz: Bulanık Kimlik)

Tarihkültür: Kültürün tarih temelli olması, tarih çerçevesinde ortaya konmasını esas alma.

Yerinelik: Rekabet eden kültürlerin birbirini ikame etme eğilimi. Fethedilen yerde en büyük kiliseyi camiye çevirme; veya tam tersi... Masaryk Meydanı'nın adının Komünist yönetim döneminde 9 Mayıs Meydanı olması.

Yüce ironi: Sığ bir anlamın karşısında diklenen, hakikat arayışına dair ironi.

Zimamdaran: Yönetici ve siyasetçiler.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder